Aşık Meluli

1892-1989. Afşin’in Kötüre köyünde doğdu. Asıl adı Karaca Erbil’dir. 7-8 yaşlarında köyündeki bir hocadan Arapça okuma yazma öğrendi. 10 yaşlarında Afşin’de Ermeni aile dostlarının yanına gönderildi. 20 yaşlarına dek Ermeni okulunda eğitim gördü. Arapça, Ermenice, matematik ve edebiyat dersleri aldı.

Şiir ve edebiyata ilgisi okul döneminde gelişti. Yöresindeki birçok aşığın yanısıra, kaynaklara geçmiş başka aşıkların da şiirlerini öğrenerek kendini geliştirdi.

Varlıklı bir insan olan babasının haksızlıklarına dayanamayarak eşiyle birlikte köyünü terk eden Meluli dayısıyla birlikte ticaret yapmaya başladı. Bu dönemde Ortadoğu’nun çeşitli yerlerini dolaştı, değişik insanlarla ve aşıklarla tanıştı.

25 yaşında Bektaşi tarikatına giren Meluli, birçok konuya eleştirel yaklaştığından bazı çevrelerce yadırgandı. Ancak öte yandan da birçok yeni çevreyle ilişki kurdu ve kendini geliştirdi. Aynı zamanda başkalarının gelişmelerine yardımcı oldu.

Meluli, ilk dönemlerde Seyfeti ve Heybeti mahlaslarını kullandı. Ancak eşinin ölmesinden sonraki duygu boşluğu nedeniyle Meluli mahlasında karar kıldı.

Meluli, şiirlerinde insan ve sevgi öğesini öne çıkardı. Ancak politik taşlamalardan tasavvufa dek her konuyu ele aldı.

Kötüreli Meluli, 1958 yılında büyük oğlu Hüseyin'in öldürülmesi sonrasında çıkan gerginlikler nedeniyle birkaç ay hapiste kaldı. 12 Eylül 1980 darbesinden sonra ise politik tutumu nedeniyle sorgulandı ve işkence gördü.

Birçok sanatçı tarafından bestelenen şiirlerinin bir bölümünü Latife mahlasıyla yazan Meluli’nin eserleri değişik gazete, dergi ve araştırmalarda yer aldı.

Kötüreli Meluli Afşin’de öldü ve orada toprağa verildi.

Meluli’nin yaşamı ve şiirlerine ilişkin bir araştırma, torunları Latife Özpolat ve Hamdullah Erbil tarafından »Meluli Divanı ve Aleviliğin, Tasavvufun, Bektaşiliğin Tarihçesi« (1992) adıyla yayınlandı.

Ayrıca asıl adı Levon olan Diyarbakır’da yaşayan Melul mahlaslı bir aşık daha bulunmaktadır.

(Alıntıdır)

Neyleyim

Yazdığım şiirler dert ile doldu
Yazıp söylemekle bitmez neyleyim
Dikenden ayıramadım o gülü
Aşk bülbülü susmuş ötmez neyleyim

Bilmem dert için mi geldim cihana
Yitirdim aklımı oldum divane
Ben bağlandım bir vefasız canana
Gönlünü gönlüme katmaz neyleyim

Derdim çoktur rakiplerden gizlerim
Gece gündüz ah çeker de sızlarım
Gün görmedi bu talihsiz gözlerim
Rahat olup birgün yatmaz neyleyim

Gam yükü tutmaktan döndüm tüccara
Taksimime böyle düşmüş ne çare
Ben mi razı oldum böyle kadere
Hiç benden ayrılıp gitmez neyleyim

Meluli'm bu yare ciğerde canda
Çaresi bulunmaz hiçbir Lokman'da
Meğer bu ruh çıka gide bedende
Başka derman tesir etmez neyleyim

Yavaş Yavaş

Güldürmedim nazlım birgün ben seni
Bundan sonra yürü gül yavaş yavaş
Ya görürsün ya görmezsin sen beni
Artık defterinden sil yavaş yavaş

Yaprağım döküldü çiçeğim soldu
Seninle ikbalim yüzüme güldü
Kurtuldun kışından baharın geldi
Açılsın bahçende gül yavaş yavaş

Çoktan sönmüş idi sevgin aşikar
Bunu bilmez mi sandın ey hoş nigar
Beni böyle süründüren bir ikrar
Bilmek istiyorsan bil yavaş yavaş

Yaptığım binayı yıkıp devirdin
Başkalara uydun işi çevirdin
Destan ettin elden ele duyurdun
Sevinip duruyor el yavaş yavaş

Meluli kapında bendedir bende
Gönlüm yanındadır ayrılmaz sende
Meğer ki bu ruh da çıkar bedende
O zaman ayrılır yol yavaş yavaş

Geldim (Ey Efendim Benim Halim)

Ey efendim benim halim bilsene
Dertliyim kapında dermana geldim
Affolunmaz suçum çoktur günahım
Asiyim katlime fermana geldim

Kerem edip yazar isen fermanım
Lokmanım ol eyle benim dermanım
Akıbet eşiğine helaldir kanım
Hıbb-i ekberine kurbana geldim

Devlet kuşu başındadır uçurma
Lütfedip fırsatı elden kaçırma
Vebalim çok sen boynuma geçirme
Canım vermek için canana geldim

Yaram efendimin gayrı yaram yok
Başka türlü bir ilaçtan çarem yok
Gözlerin hükümdar kirpiklerin ok
Hedef et sinemi nişana geldim

Meluli'yim sana malum her halim
Ne sabrım var ne takat ü mecalim
Ateşinle yandı bu perr ü bal'ım
Çok şükür şem'ine pervane geldim


Aşık Meluli
Afşin

Var Mıdır (Güzel Bu Dünya)

Güzelim bu dünya sana da kalmaz
Solar güller gülistana da kalmaz
Cihana hükmeden cana da kalmaz
Her gelen gidiyor kalan var mıdır

Ne Leyla'ya kalmış ne de Mecnun'a
Ne Ferhat'a kalmış ne de Şirin'e
Kaçırma fırsatı koyma yarına
Ne gün öleceğin bilen var mıdır

Aç kuş gibi tanesine atılma
Gafil durup tuzağına tutulma
Çok oyunlar oyna ama utulma
Hani baştan başa gülen var mıdır

Doyulmaz dünyanın hoş nazlarından
Gurur perdesini at gözlerinden
Fakir Meluli'nin bu sözlerinden
Söyle Allah için yalan var mıdır


Aşık Meluli
Afşin

Mutlu (Hakikat Şehrinin Yolu)

Hakikat şehrinin yoluna giren
Giren değil şehre varanlar mutlu
Rıza pazarında ikrar verenler
İkrar veren değil duranlar mutlu

O gizli esrara erdim diyenler
Postumu meydana serdim diyenler
Canımı canana verdim diyenler
Diyen değil canı verenler mutlu

Bırakın dünyanın kara kavgasın
Terkedin hevai nefsin hevesin
Gönül cennetinden şeytan iğvasın
Sürdüm diyen değil sürenler mutlu

Meluli'm riyalı yolculuk hiçtir
Yalan dava çalmak o da bir suçtur
Demirden leblebi kırması güçtür
Kırdım diyen değil kıranlar mutlu


Aşık Meluli
Afşin