T.C.
MARMARA ÜNIVERSITESI
SOSYAL BILIMLER ENSTITÜSÜ
ILAHIYAT ANABILIM DALI
ISLAM MEZHEPLERI TARIHI BILIM DALI
BALKANLAR’DA ALEVI BEKTASILIK
Yüksek Lisans Tezi
Adil SEYMAN
ISTANBUL, 2006

ÖNSÖZ
Islam Mezhepleri Tarihi ve Türkiye’nin sosyolojik yapısı açısından önemli mezheplerden biri de Alevi-Bektasi yorumudur. islam Dini’nin Türklere has bir ifadesi olan Alevilik, tarihteki kadar olmasa da günümüzde dini ve sosyal hayatın sekillenmesinde büyük bir rol oynamaktadır. Alevilik ya da Bektasilik denildiginde
çogu zaman Anadolu’daki topluluklar akla gelse de Alevi-Bektasi geleneginin yasatıldıgı yerlerden biri de hiç kuskusuz Balkanlar’dır. Balkan topluluklarının Islamlasmasında önemli bir rolü ifa eden Alevi-Bektasi düsüncesi, günümüzde bu topluluklar arasında gelenek, görenek ve çesitli kurum ve kuruluslarla yasatılmaya
çalısılmaktadır.
Çalısmamızı olustururken tarihsel süreçten kopmadan, aynı zamanda oldukça kapsamlı olan konuyu da fazlaca dagıtmadan, yer yer farklı görüsleri de ele alarak simdiye degin göz ardı edilen bu alanı bir genel tablo halinde sunmayı amaçladık.
Ancak konu Alevi ve Bektasi inanısları olunca hemen kendini belli eden kaynak bolluguna mukabil güvenilir bilgiye ulasma problemiyle biz de karsılastık. Diger yandan Alevi-Bektasi inanıslarıyla ilgili bolca kaynaga ragmen simdiye kadar Balkan
Alevi-Bektasiliginin bir ölçüde ihmal edilmesi de çalısmamızı zorlastıran bir diger faktör oldu.
Balkanlar’daki Alevi-Bektasi varlıgını isleyen bu çalısma bir giris ve iki ana bölümden olusmaktadır. Giris kısmında kısaca Türkler’in Islam ile tanısması ve Müslüman olusları islendi. Birinci bölümde Alevilikle ilgili kavramlar, Aleviligin tarihsel kökleri, olusum süreci ve Türkiye Aleviligi olmak üzere dört baslık ele alındı.
Tanım kısmında Alevilik, Kızılbaslık ve Bektasilik kavramlarının ne oldugu, hangi zümreleri ifade ettigi ve bunlar arasındaki farklar ortaya konmaya çalısıldı.
Tarihsel kökler kısmında Aleviligin olusumuna Samanizm,
ran ve Hint dinlerinin tesiri arastırılıp, söz konusu inanısların bugünkü mezhep yapısının olusumuna nasıl bir etki yaptıkları üzerinde duruldu. Olusum sürecinde Alevi düsüncesinin hangi siyasi
faktörler, sosyo-ekonomik sartlar içerisinde olustugu, bu olusumda tasavvufi motiflerin önemi, tarihsel olay ve örgülerle birlikte verilmeye çalısıldı. Türklerin Orta Asya’dan baslayarak Anadolu'ya gelisleri, Türkmenlerin yasam tarzları ile Anadolu’daki siyasi
çalkantılar ve nihayet Safevi etkisi islendi. Ardından Aleviligin Anadolu’daki gelisimi ve kurumsallasması anlatılarak Osmanlı Devletiyle iliskilerine deginildi. Son kısımda ise Türkiye’deki Alevi-Bektasi zümrelerin faaliyetleri ve sosyo-kültürel durumları genel
hatlarıyla aktarıldı.
Ikinci bölüm dört ana baslıktan olusmaktadır. Birinci bölümde Balkanlar’da Alevilikten önceki dini ve siyasi yapıya temas edilerek, Aleviligin Anadolu’dan Balkanlar’a geçisi ve burada olusum süreci ele alındı. Ikinci bölümde günümüz Balkan
ülkelerinden Arnavutluk, Bulgaristan, Kosova-Makedonya ve Romanya-Macaristan ile Bosna-Hersek’teki Alevi Bektasi zümrelerin genel yapısı islenmeye çalısıldı. Üçüncü bölümde Balkanlar’daki Alevi-Bektasilerin temel inanç, ibadet ve erkânları üzerinde duruldu.
-----------------------------------------
Tezi hazirlayan Sayin Adil SEYMAN'a tesekkürlerimizle

Pfd indirme linki http://www.piryolu.com/dosya/BALKANLAR.pdf

allah her kesi korusun bakudan caferi orxan ya huseyn