Osmanlı’nın ipini kim çekti?
İnşallah TC’nin ipini de çekmezler!
Ragıp ZARAKOLU

Güncellenme : 27.01.2014 04:02


Osmanlı’nın Hristiyan ve Müslüman millet-sadıkaları vardı. Müslüman olanlar sınır boylarının emniyetini sağlar, Hristiyan olanlar ise imparatorluk içinde ekonomik hayata artizanlar olarak katkı sunar ve sağlık hizmetlerini yerine getirir, imparatorluğun müreffeh olmasını sağlarlardı. Peki Türkler diyecekseniz, onlar güvenlikçi idi ve devleti idare ederlerdi asimile ettikleri anasır ile.


Her şey sanayi devrimine kadar iyi gitti sayılır. Doğrusu ‘Boğaz’a bakarak, tüm diyarların artığı ile keyif yapmak fena bir şey değildi. Sanki zaman durmuş gibiydi büyük Itri’nin müziği ile.

Diyar-ı Rum’un batısını Boşnaklar ve Arnavutlar, doğusunu ise Kürtler beklerdi. Onlar aynı zamanda Hıristiyan köylüler üzerinde Sultan’ın kırbacı idi. Sınıfsal olarak onlar büyük toprak sahibi idi. Sömürü had safhadaydı. Bulgaristan’da ise büyük toprak sahipleri Türklerdi. Sonuç olarak Balkan halklarının ulusal kurtuluş savaşlarının, aynı zamanda yoksul köylülerin büyük toprak sahiplerine karşı verdiği sınıf savaşımı olduğu da söylenebilir. Romanya’da ise, Fener Rumları Der Saadet’in vekilharcı idi. Fransız İhtilalini “yıkıcı” düşünceleri, birkaç yıl sonra Rigas aracılığı ile, bir toplumsal proje olarak Balkanlara ulaştı. Karşı devrimci Avusturya İmp. yönetimi, Rigas’ı hazırladığı Anayasa tasarısı ile birlikte Rigas’ı Trieste’de tutuklayıp Osmanlı’ya teslim etti 1796’da. Sultan “Tez Belgrad kal’asına konula!” dedi. Sonrası bilindik: 45 gün işkenceden sonra idam... İşte 200 yıldır biz de anayasa peşinde koşuyoruz! Allahınızdan bulun, Anayasasız kalın diyen, Rigas’ın ahı tutmuş anlaşılan...

Evet, Türkçülüğün gelişmesine paralel olarak, Balkanların sadık milleti Arnavutlar arasında da, ulusalcı düşünceler gelişmeye başladı. 1876’dan itibaren onlar da anayasal haklar talep etmeye başladı. Ve İttihatçıların yalanları ise tüy dikti. Sonunda her din ve mezhepten Arnavut’u ayaklandırmayı başardık. Ama bu bir yerde de tarihsel diyalektiğin kaçınılmaz sonucu idi.

1912’de İtalyanlar Trablus’ta Osmanlı ile savaşırken, hemen İtalya’nın karşı kıyısında İtalyan ve Avusturya’nın arka plan desteği ile, Arnavutlar tarihlerinde ilk kez birleştiler. Sırp ve Yunan korkusunu bu cepheden gelen güvence ile aşmışlardı. Ve Osmanlı’nın ipini haklı talepleri ile ayaklanarak onlar çekti; arkasını Balkan yeni ulus devletlerinin kurduğu ortak cephe getirdi. Balkanlar’dan büyük bir Müslüman nüfus “kaçkaç”ı başladı, bir milyonu aşkın insan çaresiz biçimde Payiahta aktılar.

Ama Balkan Savaşı da 1. Dünya Savaşı’nın ipini çekecekti. Büyük devletlerin aç gözlü, Ortadoğu ve Balkanları paylaşma planları ile. Sırtlanlar gibi can çekişen Osmanlı’nın tepesine üşüştüler. Zavallı Arnavutlar ise, çoğunlukta oldukları toprakların bir parçasını Sırbistan’a bir parçasını ise Yunanistan’a kaptırdılar. Yani kimse de teşekkür etmedi onlara.

Allah göstermesin, TC’nin de ipini galiba son millet-i sadıka Kürtler çekecek. İttihatçıların yaptığı hataları, papağan gibi tekrarlamada ısrar ederlerse.

Peki, yahu bu ayaklanan Arnavutların talepleri neydi diye soracak olur iseniz, hadi bu “bölücü” talepleri sizlerle paylaşalım. Arzu ederseniz, Arnavutluk yerine Kürdistan, Arnavut yerine de Kürt diyebilirsiniz. O zaman anlarsının bunların ne kadar tehlikeli ve bölücü fikirler olduklarını. (Bir başka yazımda da, Cemal Paşa’nın dizi dizi astırdığı Arap aydınlarının özerklik taleplerini aktarmıştım okurlarıma). Kosova’daki Arnavut Ayaklanmacılar aşağıdaki talepleri dile getirdiler. (Bkz. Peter Bartl : Ulusal Bağımsızlık Savaşı Döneminde Arnavut Müslümanlar. 1878-1912 Wiesbaden 1968. S.180)
1. Arnavut dilinin ve yazısının Arnavut vilayetlerinde serbest kullanımı
2.Arnavutlar, resmi makamlarca ulus olarak tanınmalı ve bugüne kadar Osmanlı içindeki tüm uluslara tanınan imtiyazlardan yararlanabilmeli
3. Arnavut geleneklerine saygı gösterilmeli.
4. Özgür seçimler ve seçim bölgelerinin etnik bileşimlere göre tespit edilmesi.
5. Yönetimde Ademi-merkeziyet (özerlik) sisteminin getirilmesi
6. Memurlar Arnavutça bilmek zorunda olmalı
7.Osmanlı’nın tüm Arnavutluk için memurlarını denetleyecek bir genel müfettiş tayin edilmesi
8. Arnavutça’nın resmi dil olması.
9.Askerliğin Arnavutluk’ta yapılması
10.Alkol ve tütünden alınan vergi ve gümrüklerin, posta ve telgrafdan elde edilen gelirin, Arnavutluğun endüstri ve ekonomisinde kullanılması
11.Arnavut illeri genel konseyinin toplanması
12.Ayaklanma sırasında meydana gelen (1911’deki ayaklanma kastediliyor) zararın tazmin edilmesi